Oliy ta’lim muassasalarida tahsil olish nafaqat huquq, balki muayyan majburiyatlarni ham yuklaydi. Amaldagi qonunchilik va oliygohlarning ichki tartib-qoidalariga rioya qilmaslik talabaning talabalar safidan chiqarilishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Oliy ta’lim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar va talabalarning huquqiy himoyasi bilan bog‘liq mukammal yuridik ma’lumotlar bazasi, shuningdek, huquqiy maslahatlar bilan tanishish uchun iplex.uz qonunchilik platformasiga murojaat qilishingiz mumkin.
Quyida talabalarni o‘qishdan chetlashtirishga asos bo‘ladigan qonuniy holatlar va ularning huquqiy asoslari batafsil keltirilgan.
Talabalarni o‘qishdan chetlashtirishga sabab bo‘luvchi holatlar
O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda oliygohlarning ichki nizomlariga ko‘ra, talaba quyidagi aniq asoslarga ko‘ra talabalar safidan chiqariladi:
1. O‘z xohishiga ko‘ra
Talaba oilaviy sharoiti, boshqa oliygohga o‘tishi yoki boshqa shaxsiy sabablarga ko‘ra o‘z xohishi bilan ariza yozib, o‘qishni tark etishi mumkin.
2. O‘quv intizomini va ichki tartib-qoidalarni buzganlik uchun
Oliygohning ichki tartib-qoidalari, odob-ahloq kodeksini qo‘pol ravishda buzish, universitet mulkiga zarar yetkazish yoki ta’lim muassasasi obro‘siga putur yetkazadigan xatti-harakatlarni sodir etish o‘qishdan chetlashtirishga asos bo‘ladi.
3. Darslarni uzrli sabablarsiz qoldirganlik uchun (Akademik qarzdorlik)
Talaba bir semestr davomida darslarni uzrli sabablarsiz muayyan soatdan ortiq (odatda 74 soat yoki undan ortiq) qoldirsa, unga nisbatan talabalar safidan chiqarish chorasi ko‘riladi.
4. Imtihonlardan o‘ta olmaslik (Akademik ulgurmovchilik)
Yarim yillik yoki yillik yakuniy nazoratlarni (sessiyalarni) belgilangan muddatda topshira olmagan va akademik qarzdorligini qayta topshirish davrida ham yopa olmagan talabalar o‘qishdan chetlashtiriladi.
5. Shartnoma (Kontrakt) mablag‘larini vaqtida to‘lamaslik
To‘lov-kontrakt asosida tahsil olayotgan talabalar belgilangan muddatlarda shartnoma pullarini to‘lamasa, oliygoh ma’muriyati shartnomani bir tomonlama bekor qilish va talabani o‘qishdan chetlashtirish huquqiga ega bo‘ladi.
6. Sud qaroriga ko‘ra
Talaba tomonidan jinoiy javobgarlikka tortishni taqozo etuvchi xatti-harakatlar sodir etilib, sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish jazosi tayinlansa, u avtomatik ravishda o‘qishdan chiqariladi.
Talabani o‘qishdan chetlashtirish taqiqlangan holatlar
Qonunchilikka ko‘ra, muayyan vaziyatlarda talabalarni o‘qishdan chetlashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi:
- Talaba kasallik tufayli akademik ta’tilda bo‘lgan davrda;
- Muntazam tibbiy davolanishda (uzrli hujjat taqdim etilganda) bo‘lganda;
- Talabalar ta’tili (kanikul) davrida.
Xulosa qilib aytganda, talabalik maqomini saqlab qolish uchun o‘quv rejasini vaqtida bajarish, ichki tartibga rioya qilish va moliyaviy majburiyatlarni o‘z muddatida amalga oshirish lozim.
